Y Cyfansoddiad

"Yr ydym ni, aelodau Cymdeithas Dafydd ap Gwilym, y rhai hynny a fu a’r rhai hynny a fydd, yn derbyn, deddfu, a datgan ein bod ni’n ffyddlon i’r Cyfansoddiad hwn."

1. Enw’r Gymdeithas

1.1. Enw’r Gymdeithas fydd Cymdeithas Dafydd ap Gwilym (y cyfeirir ati yma wedi hyn fel “y Gymdeithas”).

1.2. Sefydlwyd y Gymdeithas ym 1886 ac fe’i henwir ar ôl y bardd canoloesol Cymraeg Dafydd ap Gwilym.

1.3. Mae’r Gymdeithas yn gysylltiedig â Phrifysgol Rhydychen.

1.4. Er y gellir cyfeirio at y Gymdeithas yn anffurfiol fel “Y Dafydd”, “Cymdeithas Dafydd ap”, neu “y Gymdeithas”, anogir yn gryf i beidio â defnyddio’r enw “Oxford University Welsh Society” (neu ei gyfieithiad Cymraeg).

1.5. Roedd yn arferiad gynt i bob cyfarfod ddechrau gyda darlleniad o waith Dafydd ap Gwilym gan y Caplan, wedi’i ddilyn gan drafodaeth, er nad yw’r arfer hwn bellach yn orfodol.

2. Iaith y Gymdeithas

2.1. Y Gymraeg fydd iaith swyddogol y Gymdeithas.

2.2. Cynhelir holl gyfarfodydd y Pwyllgor drwy gyfrwng y Gymraeg, ac felly rhaid i bob Aelod o’r Pwyllgor fedru'r Gymraeg.

2.3. Pan fo digwyddiadau a chyfarfodydd yn agored i bobl nad ydynt yn siarad Cymraeg, cynhelir y digwyddiadau hynny’n ddwyieithog.

2.4. Ym mhob cyfathrebiad dwyieithog, boed yn lafar, yn ysgrifenedig neu’n ddigidol, bydd y Gymraeg yn rhagflaenu’r Saesneg.

3. Nodau ac Amcanion

3.1. Nodau’r Gymdeithas yw:

• Darparu fforwm a chymuned i fyfyrwyr, staff, cyn-fyfyrwyr a chyfeillion Cymru ym Mhrifysgol Rhydychen. 
• Hyrwyddo’r Gymraeg, diwylliant Cymru, a hunaniaeth Gymreig o fewn y Brifysgol a thu hwnt. 
• Trefnu digwyddiadau cymdeithasol, diwylliannol, academaidd a rhwydweithio yn rheolaidd. 
• Cadw a dathlu traddodiadau a hanes y Gymdeithas. 
• Hyrwyddo rhannu gwybodaeth, cynhwysiant ac ymgysylltiad cymunedol. 

3.2. Mae’r Gymdeithas yn cydnabod pwysigrwydd hyrwyddo Cymru, Cymreictod, a’r Gymraeg mewn amgylchedd lle gall ieithoedd a diwylliannau lleiafrifol gael eu tangynrychioli’n aml.

4. Aelodaeth

4.1. Bydd aelodaeth yn agored i holl fyfyrwyr israddedig ac ôl-raddedig Prifysgol Rhydychen.

4.2. Gall y Gymdeithas hefyd estyn breintiau aelodaeth i staff, cyn-fyfyrwyr ac unigolion eraill.

4.3. Ystyrir pob aelod o’r Gymdeithas yn gyfartal, ar yr amod eu bod yn gwneud ymdrech ddiffuant i ddefnyddio’r Gymraeg ac i barchu’r hanes hir a’r traddodiadau y sefydlwyd y Gymdeithas arnynt.

4.4. Mae’r Gymdeithas yn croesawu aelodau o bob cefndir waeth beth fo’u hil, rhyw, rhywioldeb, crefydd, anabledd neu genedligrwydd.

4.5. Efallai y bydd gofyn i aelodau dalu ffi aelodaeth fel y penderfynir gan y Pwyllgor ac a gymeradwyir yn y Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol (CCB).

4.6. Bydd gan bob aelod yr hawl i:

• Fynychu digwyddiadau a chyfarfodydd y Gymdeithas; 
• Bleidleisio mewn etholiadau a diwygiadau cyfansoddiadol; 
• Sefyll am swyddi etholedig lle bo hynny’n gymwys; a 
• Manteisio ar weithgareddau a breintiau’r Gymdeithas. 

5. Pwyllgor Rheoli

5.1. Bydd busnes y Gymdeithas yn cael ei reoli gan Bwyllgor sy’n cynnwys Swyddogion Etholedig.

5.2. Gelwir Llywydd y Gymdeithas yn Gaplan.

5.3. Y swyddogion gweithredol craidd gorfodol fydd:

• Caplan (Llywydd): Yn goruchwylio gweithrediad cyffredinol y Gymdeithas ac yn cadeirio cyfarfodydd. 
• Trysorydd: Yn rheoli cyllid, cyllideb a chyfrifon banc y Gymdeithas. 
• Ysgrifennydd: Yn cynnal rhestrau aelodaeth ac yn ymdrin â gohebiaeth swyddogol. 

5.4. Gall y Gymdeithas hefyd ethol:

• Hyd at ddau Gyd-Gaplan; 
• Ysgrifenyddion Cymdeithasol; 
• Swyddogion Lles; 
• Swyddogion Diwylliannol; ac 
• Unrhyw swyddogion eraill y bernir eu bod yn angenrheidiol gan y Gymdeithas. 

5.5. Rhaid i holl aelodau’r Pwyllgor fod yn fyfyrwyr llawn-fatriciwleiddiedig ym Mhrifysgol Rhydychen.

5.6. Cynhelir etholiadau’r Pwyllgor yn flynyddol yn ystod Tymor y Drindod yn y Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol.

5.7. Gall swyddi a chyfrifoldebau’r Pwyllgor amrywio o flwyddyn i flwyddyn yn ôl anghenion y Gymdeithas.

5.8. Disgwylir i holl aelodau’r Pwyllgor gyflawni eu dyletswyddau’n ddiwyd ac yn barchus er gwasanaeth y Gymdeithas, Cymru, diwylliant Cymru a’r Gymraeg.

6. Digwyddiadau a Thraddodiadau

6.1. Yn ogystal â digwyddiadau wythnosol rheolaidd, bydd y Gymdeithas yn trefnu Eisteddfod flynyddol.

6.2. Gellir estyn gwahoddiadau i ysgolion ledled Cymru i gystadlu mewn amrywiaeth o gystadlaethau sy’n gysylltiedig â’r Eisteddfod.

6.3. Gellir gwahodd enillydd y brif gystadleuaeth i ymweld â’r Gymdeithas yn ystod yr Eisteddfod a gellir ei gadeirio’n ddefodol yn unol â’r traddodiad.

6.4. Bydd aelodau’r Pwyllgor yn cynnal traddodiadau’r Gymdeithas yn barchus ac mewn modd sy’n anrhydeddu treftadaeth y Gymdeithas.

6.5. Bydd y Gymdeithas yn cloi cyfarfodydd a digwyddiadau gyda chanu anthem genedlaethol Cymru, Hen Wlad Fy Nhadau.

7. Cyllid

7.1. Bydd y Gymdeithas yn sefydliad di-elw. Rhaid defnyddio pob arian a godir yn unig i gyflawni nodau ac amcanion y Gymdeithas.

7.2. Bydd y Trysorydd yn cynnal cyfrif banc penodedig yn enw’r Gymdeithas.

7.3. Mae’r Trysorydd wedi’i awdurdodi i agor a rheoli cyfrif PayPal Business, wedi’i gysylltu’n uniongyrchol â chyfrif banc swyddogol y Gymdeithas, at ddibenion prosesu ffioedd aelodaeth, gwerthiant tocynnau a thrafodion eraill y Gymdeithas.

7.4. Bydd blwyddyn ariannol y Gymdeithas yn rhedeg o 1 Awst hyd at 31 Gorffennaf oni bai y penderfynir fel arall gan y Pwyllgor.

7.5. Bydd y Trysorydd yn cyflwyno adroddiad ariannol yn y Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol.

8. Cyfarfodydd

8.1. Bydd y Gymdeithas yn cynnal Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol (CCB) unwaith ym mhob blwyddyn academaidd.

8.2. Bydd y CCB yn:

• Derbyn adroddiadau gan aelodau’r Pwyllgor; 
• Cymeradwyo cyfrifon y Gymdeithas; 
• Ethol y Pwyllgor newydd; a 
• Ystyried diwygiadau cyfansoddiadol. 

8.3. Gellir galw Cyfarfod Cyffredinol Arbennig (CCA) gan y Pwyllgor neu ar gais ysgrifenedig gan nifer rhesymol o aelodau fel y penderfynir gan y Pwyllgor.

9. Diwygiadau Cyfansoddiadol

9.1. Dim ond trwy bleidlais aelodau’r Gymdeithas mewn CCB neu CCA y gellir diwygio’r Cyfansoddiad hwn.

9.2. Rhaid dosbarthu rhybudd o ddiwygiadau arfaethedig i aelodau cyn y cyfarfod.

9.3. Bydd angen mwyafrif o bleidleisiau’r rhai sy’n bresennol ac yn gymwys i bleidleisio i basio unrhyw ddiwygiad.

9.4. Ni cheir diwygio erthygl 10 nac erthygl 9.4.

10. Diddymu

10.1. Ni cheir diddymu’r Gymdeithas.

11. Mabwysiadu’r Cyfansoddiad

11.1. Mabwysiadwyd y Cyfansoddiad hwn yn y Cyfarfod Cyffredinol Blynyddol a gynhaliwyd ar:

Dyddiad: 20/05/26

Caplan: David Ingham

Trysorydd: Megan Evans

Ysgrifennydd: Adam Griffiths